عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى

136

رساله افيونيه ( فارسى )

يازدهم : جهت نقرس مفيد است چون بكوبند و با شراب ضماد كنند . دوازدهم : بر خصيه متورّم ضماد كنند « 1 » . سيزدهم : جهت پستان زنان كه در حين نفاس ورم كند . چهاردهم « 2 » : از بزر البنج سفيد هرگاه طبيخ كنند و به آن طبيخ مضمضه كنند ، درد دندان را فايده دهد « 3 » . پانزدهم : گاه باشد كه در ادويهء مسمنه داخل كنند ؛ چه خون در اعضا منعقد مىسازد و منجمد مىكند و اين گفتهء استاد شيخ ابو على سينا است « 4 » . شانزدهم : اگر چنان كنند كه دود او به دندان دردناك رسد از ماسوره يا قمعى كه باشد وجع دندان فرو نشيند و كرم را بكشد « 5 » . هفدهم : اگر سوراخ دندان را پر كنند چون كوفته باشند و سحق نموده با قطران آميخته ، درد ساكن كند « 6 » . هجدهم : تسكين اوجاع و خلع و قولنج و غيره را نافع است . نوزدهم : بر برص طلا كردن نافع است . بيستم : مقوّى اعضا است . القصه تسكين اوجاع را نافع است هر وجعى كه باشد جهت تخدير . ( بيست و يكم : هرگاه سه برگ يا چهار برگ او به شراب بياشامند ساكن كند القيانوس را و آن تبى است كه در او گرمى و سردى معا باشد .

--> ( 1 ) . ل و آ : همين خصيه كه متورم باشد ضماد كنند نافع است ( 2 ) . آ : چهاردهم : او را به ادويه‌اى كه مسكن اوجاعند ضماد كنند نافع يابند . ( 3 ) . اين شماره در نسخهء آ در خاصيّت بيستم ضبط شده است : مصحّح ( 4 ) . آ : شيخ ابو على ذكر كرده كه بذر البنج سفيد داخل در ادويه تسمين كنند جهت [ آنكه ] خون را در اعضاء منجمد و منعقد مىسازد . اين خاصيّت در نسخهء آ در خاصيّت بيست و يكم ضبط شده است : مصحّح ( 5 ) . آ : هرگاه بذر البنج را دود كند و دود آن را در قمعى چنان سازند كه به دندان رسد تسكين دهد . اين خاصيّت در نسخهء آ در خاصيّت بيست و سوم ضبط شده است : مصحّح ( 6 ) . ل و آ : مورد هفدهم در نسخهء ل در مورد بيست و پنجم به اين بيان آمده است : هم او [ اسحق بن عمران ] گويد كه هرگاه سحق كنند بزر البنج را تنها و به قطران معجون سازند و سوراخ دندان را به آن پر كنند نفع دهد و درد ساكن گرداند